fa نقش زیست‌فناوری مولکولی در افزایش مقاومت ایمنی گونه‌های آبزی در برابر بیماری‌های ویروسی و باکتریایی مقاله مروری Review article پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="line-height:107%"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">بیماری‌های ناشی از عوامل بیماری‌زای ویروسی و باکتریایی چالش‌های عمده‌ای را برای آبزی‌پروری جهانی ایجاد کرده‌اند و تهدیدی برای بهره‌وری و پایداری این صنعت به شمار می‌روند. استراتژی‌های مرسوم مدیریت بیماری مانند واکسن‌ها و آنتی‌بیوتیک‌ها دارای محدودیت‌هایی نظیر ویژگی اختصاصی و توسعه مقاومت هستند. بیوتکنولوژی مولکولی ابزارهای انقلابی را برای افزایش مقاومت به بیماری در جانوران آبزی از طریق انتخاب ژنومی، ویرایش ژن و تعدیل مولکولی سیستم ایمنی فراهم آورده است. این مرور جامع به بررسی کاربرد بیوتکنولوژی مولکولی در بهبود دفاع ایمنی در برابر عفونت‌های ویروسی و باکتریایی در گونه‌های آبزی‌پروری می‌پردازد. فناوری‌های کلیدی از جمله اومیکس، سیستم‌های</span> <span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">CRISPR/Cas</span></span></span> <span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">، پپتیدهای ضد میکروبی و مداخله</span> <span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">RNA </span></span></span><span b="" lang="AR-SA" nazanin="" style="font-family:">مورد بحث قرار گرفته‌اند. مکانیزم‌های ایمنی گونه‌های آبزی، پیشرفت‌ها در اصلاح نژاد انتخابی و رویکردهای نوظهور در آبزی‌پروری دقیق مرور شده‌اند. چالش‌ها و چشم‌اندازهای آینده به منظور ارائه نقشه راهی برای مدیریت پایدار بیماری‌های آبزی‌پروری با استفاده از بیوتکنولوژی مولکولی برجسته شده‌اند</span><span dir="LTR" new="" roman="" style="font-family:" times="">. </span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:107%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Diseases caused by viral and bacterial pathogens represent major challenges to global aquaculture, threatening productivity and sustainability. Conventional disease management strategies such as vaccines and antibiotics have limitations including specificity and resistance development. Molecular biotechnology offers revolutionary tools to enhance disease resistance in aquatic animals through genomic selection, gene editing, and molecular immunomodulation. This review comprehensively examines the application of molecular biotechnology in improving immune defenses against viral and bacterial infections in aquaculture species. Key technologies including omics, CRISPR/Cas systems, antimicrobial peptides, and RNA interference are discussed. Immunological mechanisms of aquatic species, advances in selective breeding, and emerging precision aquaculture approaches are reviewed. Challenges and future perspectives are highlighted to provide a roadmap for sustainable aquaculture disease management using molecular biotechnology.</span></span></span></div> آبزی‌پروری, مقاومت به بیماری, ویرایش ژن, تعدیل ایمنی, بیوتکنولوژی مولکولی. Aquaculture, Disease resistance, Gene editing, Immune modulation, Molecular biotechnology. 1 17 http://injbr.com/browse.php?a_code=A-10-2-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Nahavandi رضا نهاوندی Rezanahavandi91@gmail.com 100319475328460013 100319475328460013 Yes Animal Science Research Institute of Iran (ASRI), Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Karaj, Iran موسسه تحقیقات علوم دامی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، کرج، ایران Sajad Pourmozaffar سجاد پورمظفر 100319475328460014 100319475328460014 No Persian Gulf Mollusks Research Station, Persian Gulf and Oman Sea Ecology Research Center, Iranian Fisheries Sciences Research Institute (IFSRI), Agricultural Research Education and Extension Organization (AREEO), Bandar ‐ e ‐ Lengeh, Iran ایستگاه تحقیقات نرمتنان خلیج فارس، پژوهشکده اکولوژی خلیج فارس و دریای عمان، موسسه تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، بندرلنگه، ایران